bip tytul

Miasto Marki
Przejście do serwisu www.marki.pl

szukaj >

bip_logo_pl
odstep
SPRAWOZDANIE Z WYKONANIA BUDŻETU

SPRAWOZDANIE
BURMISTRZA MIASTA MARKI
Z WYKONANIA BUDŻETU W 2002 ROKU
Marzec 2003 roku

WSTĘP

Uchwała budżetowa jest najważniejszą uchwałą podejmowaną przez radę jednostki samorządu terytorialnego w danym roku budżetowym. Budżet jest zestawieniem planowanych dochodów i wydatków. Powinien być uchwalony do końca roku poprzedzającego rok budżetowy. Ustawa z dnia 26 listopada 1998 roku o finansach publicznych (Dz. U. Nr 155, poz. 1014 z późniejszymi zmianami) dopuszcza późniejsze uchwalenie przez radę budżetu, nie później jednak niż do 31 marca roku budżetowego.

W połowie października 2001 roku Minister Finansów przekazał samorządom terytorialnym wstępną informację o planowanych i prognozowanych wielkościach części subwencji ogólnej i wpływów z udziałów w podatkach od osób fizycznych.

Projekt budżetu Miasta Marki na 2002 rok przygotował Zarząd Miasta, uwzględniając zasady prawa budżetowego, wskazówki Rady Miasta oraz znane wskaźniki ekonomiczne mające bezpośredni wpływ na finanse gminy. Przy opracowywaniu projektu uwzględniono także obowiązujące regulacje prawne, stan i potrzeby sygnalizowane przez jednostki organizacyjne gminy, postulaty wyrażane przez mieszkańców, realne możliwości finansowe gminy, stawki podatkowe, obowiązkowe zadania własne i zlecone oraz inne okoliczności.

Projekt budżetu wraz z informacją o stanie mienia komunalnego oraz objaśnieniami przedłożono zgodnie z wymogami ustawy o finansach publicznych w dniu 15 listopada 2001 roku Radzie Miasta oraz właściwej terytorialnie Regionalnej Izbie Obrachunkowej w Warszawie.

Z projektem budżetu zostały w pierwszej kolejności zapoznane komisje, które przystąpiły do intensywnych prac związanych z analizą przedstawionych materiałów. Na kolejnych posiedzeniach komisji rady analizowane były zadania proponowane do wykonania, weryfikowana była również lista inwestycji pod względem celowości ich realizacji. Przedstawiane były także alternatywne sposoby rozdysponowania posiadanych środków. Projekt budżetu w tym samym czasie analizowany był przez Regionalną Izbę Obrachunkową przede wszystkim pod względem zgodności z obowiązującymi przepisami prawa.

W pracach nad projektem budżetu uczestniczyły wszystkie komisje, jednakże wiodącą rolę koordynatora prac pełniła Komisja Budżetowo-Gospodarcza. W toku prac uwzględniono napływające z zewnątrz informacje dotyczące zmiany kwot dotacji i subwencji oraz uwagi Regionalnej Izby Obrachunkowej dotyczące klasyfikacji budżetowej niektórych wydatków. Komisja szczególną uwagę poświęciła analizie możliwości zbycia nieruchomości stanowiących mienie komunalne w kontekście dążenia do maksymalnego zwiększenie środków na niezbędne dla gminy inwestycje. Efektem dyskusji w ramach prac Komisji było zwiększenie planowanych dochodów o 3.200.989,0 złotych. Zwiększony plan dochodów w czasie podejmowania uchwały był realny do osiągnięcia.

Budżet miasta Marki został przyjęty uchwałą Rady Miejskiej nr XXXIV/398/2002 dnia 7 marca 2002 roku. Uchwała określiła dochody miasta w wysokości 33.367.940,00 złotych, co stanowiło zmianę w stosunku do propozycji Zarządu o 3.200.989,0 złotych. Poniższa tabela obrazuje wszystkie korekty, jakie zostały przyjęte przez Radę Miasta, z podziałem na klasyfikację budżetową.

ZMIANY PROJEKTU UCHWAŁY W TRAKCIE PRAC NAD BUDŻETEM
(załączniki: tabela 1, tabela 2)

Budżet jednostki samorządu terytorialnego jest wykonywany na zasadach adekwatnych do zasad wykonywania budżetu państwa. Zasady te zostały uregulowane w art. 92 cyt. Ustawy o finansach publicznych. W przypadku pojawienia się okoliczności uzasadniających potrzebę zmiany wysokości zaplanowanych dochodów, dokonywane są zmiany budżetu w trakcie jego realizacji. Potrzeba taka pojawiła się między innymi z uwagi na konieczność zwiększenia wydatków na podwyżki płac dla nauczycieli. Zmiany Karty Nauczyciela dokonano już w trakcie roku budżetowego, gdy kierunki wydatkowania gminnych środków budżetowych zostały już przesądzone.

Zmian budżetu na 2002 rok dokonywały w formie uchwał Rada Miasta i Zarząd Miasta na podstawie udzielonego przez Radę upoważnienia. W nowej kadencji samorządu gminnego zmiany te wprowadzał do budżetu także Burmistrz w formie zarządzeń. W ubiegłym roku Rada Miasta sześciokrotnie podejmowała uchwały o zmianie budżetu, Zarząd Miasta podjął dziewięć uchwał w tym zakresie a burmistrz wydał trzy zarządzenia. Łącznie plan dochodów uległ zmniejszeniu o 2.306.398,00 złotych.

Poniższa tabela odzwierciedla zmiany wysokości dochodów dokonane w trakcie roku budżetowego.
(załączniki: tabela 3, tabela 4)

Znacząca korekta budżetu polegająca na obniżeniu dochodów była przede wszystkim efektem obniżenia planu sprzedaży nieruchomości. Na taką sytuacje złożyły się dwie przyczyny. Trwająca od pewnego czasu stagnacja na rynku handlu nieruchomościami zaczęła być odczuwalna również przy sprzedaży nieruchomości komunalnych. Pomimo wielu prób podjętych przez Zarząd Miasta nie udało się sprzedać wszystkich działek budowlanych przeznaczonych do zbycia w 2002 roku.

Drugą bardzo istotną przeszkodą w realizacji tego dochodu okazały się trudności prawne, które wstrzymały sprzedaż jednej nieruchomości o bardzo dużej wartości. Trudności te polegały na zakwestionowaniu tytułu prawnego gminy do dysponowania nieruchomością. Wprawdzie Wojewoda Mazowiecki wydał decyzję korzystną dla gminy, ale nie kończy to drogi prawnej i nie daje jeszcze możliwości zbycia nieruchomości. Konieczność rezygnacji z pierwotnych założeń realizacji tej kategorii dochodów spowodowała obniżenie planu o 3.635.000,00 Złotych (Rozdział 70005, par. 84).

Zmiany planu dochodów dotyczyły również korekty dotacji przeznaczonych na realizację zadań własnych i zleconych. W związku z wyborami do Rady Miasta otrzymaliśmy środki, które zabezpieczyły wykonanie tego zadania (Rozdział 75109, par. 201). Zapewnienie funduszy na wykonanie ciążących na gminie zadań z zakresu opieki społecznej (Rozdział 85314 do 85395, par. 201) wymagało również zwiększonych nakładów. Sytuacja kryzysowa, w jakiej znajduje się nasze państwo jest przyczyną wzrostu liczby osób korzystających z różnych form pomocy. Powyższy fakt zdaje się być niezauważonym przez dysponentów dotacji, którzy nie bacząc na potrzeby gminy w sposób ograniczony przekazują niezbędne środki.

Na terenie miasta Marki znajdują się drogi publiczne (krajowa, wojewódzka, powiatowa), dla których nie jesteśmy zarządcą. W związku z powyższym Miasto Marki jest uprawnione do otrzymania środków na pokrycie kosztów związanych z oświetleniem tych tras. W 2002 roku dotacja na ten cel (Rozdział 90015, par. 201) została zwiększona o 166.500,00 Złotych. W ciągu całego roku występowaliśmy sukcesywnie o refundację poniesionych nakładów, lecz do tej pory Urząd Wojewódzki nie zrefundował całej należnej kwoty.

Bardzo ważną kategorią dochodów, która stale rośnie oraz regularnie wpływa do gminnej kasy, są dochody z tytułu podatku od nieruchomości (Rozdział 75615, 75616, par. 031). Ta pozycja budżetowa została zwiększona łącznie o 806.000,00 Złotych.

Znaczne zmiany w zakresie unormowań prawnych dotyczących opłaty skarbowej
i wyodrębnienie nowej kategorii podatku - od czynności cywilnoprawnych - spowodowały, że planowanie w tym zakresie było bardzo utrudnione. W szczególności gmina nie dysponowała danymi z urzędów skarbowych o ilości i wartości transakcji rodzących obowiązek uiszczenia podatku od czynności cywilnoprawnych. Spowodowało to konieczność dokonania znacznych przesunięć w planie dochodów po uzyskaniu bieżących informacji z urzędów skarbowych już w trakcie wykonywania dochodów w roku budżetowym.

WYKONANIE DOCHODÓW

W 2002 roku do budżetu gminy wpłynęły dochody w łącznej wysokości 28.288.333,00 Złotych, tj. 92 % założonego planu. Należy jednak zwrócić uwagę, iż w stosunku do roku 2001 nastąpił ich 6 % wzrost. Pomimo braku pełnej realizacji dochodów we wszystkich kategoriach klasyfikacji budżetowej do kasy gminnej wpłynęło 1.546.041,00 złotych więcej niż w 2001 roku. Opisane dane wskazują, że pomimo stagnacji gospodarki w skali makro, nasza gmina osiągnęła realny wzrost dochodów, co pozwoliło na bieżące utrzymanie zadań i funkcjonowania komunalnych jednostek organizacyjnych na niezmienionym poziomie. Pozwoliło to również na realizację wielu zadań nwestycyjnych.

Gospodarka mieszkaniowa
(załącznik: tabela 5)

Dochody w dziale Gospodarka Mieszkaniowa (Dział 700) zostały wykonane w kwocie 2.717.895,00 Złotych, co stanowi tylko 66,20 % założonego planu. Porównując dochody w tym dziale z rokiem 2001 należy zwrócić jednak uwagę na fakt, że do kasy gminnej wpłynęło o 1.133.115,00 Złotych więcej niż w roku poprzednim. Zwiększył się również udział tej kategorii dochodów w dochodach gminy ogółem z 5,93 % do 9,61%. Na stałym poziomie utrzymują się dochody z tytułu czynszu za lokale mieszkalne (Rozdział 70004, par. 075). Dochód z tego tytułu był wyższy w stosunku do roku poprzedniego o 6 %, natomiast udział w dochodach pozostał na niezmienionym poziomie.

Poziom ściągalności należności z tytułu czynszu za lokale mieszkalne w porównaniu z innymi gminami jest jednak wysoki. Stanowi to rezultat wieloletnich i konsekwentnych działań polegających na kierowaniu do sądów pozwów o zapłatę, a także w sytuacjach skrajnych pozwów o eksmisję. Działania te wpłynęły na zwiększenie ściągalności tych należności. Pomimo podejmowanych działań oraz aktywnego zarządzania komunalnym mieniem lokalowym, nie udało się wyegzekwować całości należnych gminie dochodów z tytułu czynszów oraz zmniejszyć łącznego zadłużenia lokatorów względem gminy.

Dochody z tytułu opłat użytkowników wieczystych gruntu (Rozdział 70005, par. 047) stanowią w skali budżetu ograniczoną kwotę z zaznaczającą się stałą tendencją zniżkową. Wynika to z dokonywanych w ciągu ostatnich lat przekształceń prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Okoliczności te spowodowały w 2002 roku 13 % zmniejszenie dochodów z tego tytułu.

Obniżenie dochodów wystąpiło także w odniesieniu do wpływów z tytułu renty planistycznej (Rozdział 70005, par. 049). Wynika to z charakteru tej opłaty. Można ją wymierzać właścicielom nieruchomości, którzy zbyli je w ciągu 5 lat od dnia wejścia w życie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Poza tym decyzje o wymierzeniu tej opłaty z reguły są zaskarżane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego a potem do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Postępowania przed tymi organami są zaś długotrwałe. Ogromny wpływ na ograniczenie dochodów z tego tytułu ma stagnacja na rynku handlu nieruchomościami.

Na stałym poziomie utrzymują się dochody z tytułu czynszu za lokale wynajmowane pod działalność gospodarczą (Rozdział 70005, par. 075). Dochody z tego tytułu są w dużej mierze uzależnione od sytuacji gospodarczej w kraju. Stagnacja na rynku oraz duże bezrobocie nie sprzyja rozwojowi małych firm, które są użytkownikami naszych lokali. Brak wykonania planu oraz zmniejszone dochody w stosunku do roku poprzedniego są efektem tych niekorzystnych tendencji.

Dochody z tytułu sprzedaży składników majątkowych (Rozdział 70005, par. 084) to przede wszystkim sprzedaż nieruchomości gminnych. Ambitny plan nie został w pełni zrealizowany jednakże osiągnięte dochody przekroczyły poziom dochodów roku poprzedniego o 188 % tj. o 1.183.069,00 złotych. Przyczyny nie wykonania planu zostały już zasygnalizowane w sprawozdaniu.

Należy w tym miejscu dodać, że Zarząd Miasta w 2002 roku wielokrotnie podejmował działania w celu sprzedaży posiadanych nieruchomości. Przetargi organizowane były kilkakrotnie w różnych okresach roku, ogłoszenia o przetargach publikowane były w prasie krajowej, lokalnej oraz w radio. Cena wywoławcza była korygowana w zależności od bieżącej oceny sytuacji. Najistotniejszy jednak wpływ na ograniczone wykonanie dochodów z tego tytułu ma spór dotyczący najwartościowszego składnika majątkowego przewidzianego do sprzedaży. Nieruchomość ta ma powierzchnię przekraczającą 7 ha, a jej wartość oszacowano na ponad 4 000 000 złotych.

Administracja publiczna
(załącznik: tabela 6)

Dochody gminy określone w tym dziale są realizowane przede wszystkim w formie dotacji, które otrzymujemy od dysponentów wyższego stopnia na realizację zadań zleconych ustawami samorządowi gminnemu (Rozdział 75011, par. 210) oraz zadań powierzonych w drodze umów pomiędzy jednostkami samorządu terytorialnego (Rozdział 75020, par. 232).

W połowie 2002 roku odbył się spis powszechny, na który otrzymaliśmy dotację w wysokości 31.750,00 złotych (Rozdział 75056, par. 201). Przekazane środki bardzo skąpo rozdysponowane, wystarczyły na przeprowadzenie tego skomplikowanego zadania tylko z uwagi na bardzo rygorystyczne kontrolowanie wydatków i duże zaangażowanie pracowników Urzędu Miasta.

Fundusze dotacyjne sklasyfikowane w dziale 750 przekazane zostały na rachunek gminy w wielkościach zaplanowanych. Zadania realizowane w tym zakresie są bardzo istotne dla funkcjonowania administracji państwowej. Jednakże środki, które otrzymujemy na ich realizację są niewystarczające. Rok 2002 jest tego najlepszym przykładem - na wykonanie niezmienionego zakresu zadań otrzymaliśmy dotację niższą o 5%. Realizacja tego dochodu potwierdza obserwowaną od kilku lat tendencję przerzucanie przez administrację rządową kosztów związanych z wykonywaniem tych zadań na samorządy.

W tym samym dziale sklasyfikowane zostały również dochody z tytułu wynajmu pomieszczeń w budynku Urzędu Miasta (Rozdział 75023, par. 075) oraz odsetki uzyskane od posiadanych środków na rachunkach bankowych gminy (Rozdział 75095, par. 092).

Urzędy naczelnych organów władzy
Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa

(załącznik: tabela 7)

Gmina Marki otrzymuje w każdym roku budżetowym symboliczną dotację na aktualizację rejestru wyborców (Rozdział 75101, par. 201) oraz na zadania z zakresu obrony cywilnej (Rozdział 75114, par. 201). W ubiegłym roku dysponenci środków oszacowali nasze potrzeby w zakresie obrony cywilnej na kwotę 400 złotych (słownie: czterysta złotych) w skali roku i była to kwota o 100 (słownie: sto złotych) złotych niższa niż w roku poprzednim (!).

Dochody od osób prawnych, od osób fizycznych i od jednostek nie posiadających osobowości prawnej


(załączniki: tabela 8, tabela 9) )
Na poziom pozyskiwanych dochodów istotny wpływ ma samodzielna polityka finansowa realizowana przez Radę i Zarząd Miasta (Burmistrza). Obydwa wskazane organy (uchwałodawczy i wykonawczy) kreują wielkość pobieranych podatków i opłat lokalnych, każdy przez właściwe sobie decyzje. Wielkość wpływów do budżetu z tytułu podatków i opłat lokalnych uzależniona jest w znacznej mierze od polityki władz samorządowych zmierzającej do stymulowania rozwoju gospodarczego gminy.

Dochody z tytułu podatków lokalnych ujęte są w dwóch rozdziałach. Wpływy z podatku od osób prawnych sklasyfikowane zostały w Rozdziale 75615, natomiast analogiczne wpłaty dokonywane przez osoby fizyczne ewidencjonuje się w Rozdziale 75616.

Z fiskalnego punktu widzenia najistotniejsze znaczenie dla finansów gminy ma podatek od nieruchomości, którego podatnikami są osoby fizyczne, osoby prawne i jednostki organizacyjne z tytułu wykonywanego władztwa nad nieruchomością.

Aktywna polityka władz miasta w ostatnich czterech latach pozwoliła na pozyskanie nowych inwestorów, dzięki którym osiągamy dzisiaj wysokie dochody z podatku od nieruchomości. Przejawami tej polityki był m.in. wysoki poziom inwestycji miejskich, w tym inwestowanie w infrastrukturę miejską, realizowanie korzystnego dla mieszkańców i inwestorów planowania przestrzennego, sprawna obsługa inwestorów w urzędzie, pozwalająca na szybkie uzyskanie niezbędnych decyzji administracyjnych.

Przejawem tej polityki była decyzja Rady Miasta, która w dniu 14 listopada 2001 roku podjęła uchwałę nr XXX/208/2001 w sprawie ustalenia stawek podatku od nieruchomości na rok 2002. Przyjęto stawki podatku od nieruchomości na poziomie roku poprzedniego, mimo że skutkowało to znaczącym uszczupleniem przewidywanych dochodów. Zamierzeniem Rady było udzielenie wsparcia przedsiębiorcom i mieszkańcom z uwagi na trudną sytuację gospodarczą w kraju.

Ujawnione w niniejszym sprawozdaniu dane wskazują, że wysiłki w zakresie tworzenia dobrego klimatu dla inwestycji w Markach były skuteczne. W roku 2002 gmina osiągnęła dochód z tytułu podatku od nieruchomości w kwocie 7.011.073,00 złotych, czyli 9 % więcej niż w roku poprzednim oraz sześć razy więcej niż w 1994 roku.

Kształtowanie się dochodów uzyskiwanych z tego tytułu w latach 1994 do 2002 roku prezentuje kolejny wykres.
(załącznik: wykres 1)

Plan dochodów z tytułu podatku od nieruchomości od osób prawnych (Rozdział 75615, par. 031) został zrealizowany w 98 %, od osób fizycznych (Rozdział 75616, par. 031) w 103,42 %.

Tak wysoki wzrost dochodów wynikał również z konsekwentnych działań zmierzających do egzekucji należności oraz systematycznego aktualizowania ewidencji podatników. Udział tej kategorii dochodów utrzymuje się od kilku lat na wysokim stałym poziomie przekraczającym 16 % wszystkich dochodów. Jest to bardzo znacząca pozycja w budżecie miasta, dlatego do jej egzekucji przykładana jest szczególna staranność.

Dochody z tytułu podatku rolnego (Rozdział 75615,75616, par. 032) oraz podatku leśnego (Rozdział 75615,75616, par. 033) wpłynęły na rachunek budżetu miasta w zaplanowanych kwotach. W skali wszystkich osiąganych dochodów są to niewielkie wpływy.

Dochody z tytułu podatku od środków transportowych (Rozdział 75615, 75616, par. 034) zostały zrealizowane w 96 %. Zaplanowanie i wykonanie dochodów z tego tytułu przebiegało na podstawie radykalnie znowelizowanej w tej części ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zarząd Miasta proponując nowe stawki podatku zmierzał do utrzymania stawek tego podatku na poziomie 2001 roku. Jednakże w związku ze zmianą sposobu opodatkowania, która polegała na przyjęciu zasady naliczania podatku w zależności od masy całkowitej pojazdu, bardzo trudno było oszacować wpływy z tego tytułu.

Nowe zasady opodatkowania oraz nowe stawki podatku określone w uchwale nr XXX/209/2001 Rady Miasta Marki z dnia 14 listopada 2001 roku spowodowały spadek dochodów z tego tytułu w stosunku do założonego w budżecie. Dodatkowy wpływ na spadek realizacji dochodów z tego tytułu miała zmniejszająca się z każdym rokiem liczba pojazdów podlegająca opodatkowaniu, jak również katastrofalna sytuacja w branży przewozu towarów.

W 2002 roku nie osiągnęliśmy planowanych dochodów z tytułu karty podatkowej oraz opłaty skarbowej. Zasady stosowania karty podatkowej określa rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17 grudnia 1996 roku w sprawie karty podatkowej. Jest to zryczałtowany podatek dochodowy opłacany przez osoby fizyczne. Opodatkowanie w tej formie ustalane jest w drodze decyzji urzędu skarbowego na wniosek zainteresowanego podatnika. Ta kategoria dochodów została zaplanowana na podstawie realizacji wpływów w roku poprzednim.

Z tytułu karty podatkowej (Rozdział 75601, par. 035) na rachunek budżetu gminy wpłynęły środki na znacznie niższym poziomie niż w roku 2001. Takie dochody jak: opłata skarbowa (par. 041), opłata administracyjna (par. 045), oraz podatek od czynności cywilnoprawnych (par. 050), przyniosły łącznie 1.232.496,00 złotych. W stosunku do analogicznych dochodów z 2001 roku kwota ta była niższa o 315.294,00 złotych (20,4%). Powyższe dane ilustrują skalę strat finansowych, które przyniosły zmiany ustawowe w zakresie opłaty skarbowej i nowego podatku od czynności cywilnoprawnych. Zmiany ustawowe, które stały się przyczyną znacznego zmniejszenia wpływów z powyższych tytułów, zostały opisane w dalszej części sprawozdania.

Niewielki wzrost stawek opłaty skarbowej ustalony przez ustawodawcę w 2002 roku nie był w stanie zrekompensować znacznie zmniejszonych opłat z tytułu podatku od czynności cywilnoprawnych i sposobu naliczania wpływów dla gmin. Dochód z tego tytułu stanowi 4,4 % dochodów ogółem. W stosunku do roku poprzedniego uległ zmniejszeniu o 0,3 %.

Nie udało się precyzyjnie przewidzieć dochodów z tytułu podatku od spadków i darowizn (Rozdział 75615, par. 036), gdzie wykonano 71 % planu. Taki wynik był rezultatem braku stosownych informacji z urzędów skarbowych w sprawie prognoz naszych dochodów. Środki, które wpłynęły na rachunek gminy stanowią 1 % wszystkich wpływów podobnie jak w roku poprzednim. W 2002 roku otrzymaliśmy bardzo zbliżoną do poziomu roku 2001 kwotę, różnica wyniosła zaledwie 983,00 złote. Brak wzrostu tej kategorii dochodów jest efektem trudnej sytuacji materialnej mieszkańców, którzy zrezygnowali z porządkowania swoich spraw majątkowych.
Należy zaznaczyć, że organem podatkowym wymienionych wyżej danin jest urząd skarbowy. Gmina jest jedynie beneficjentem tych dochodów, co według naszej oceny nie pozostaje bez wpływu na ściągalność podatków i opłat.

Pobór opłaty targowej (Rozdział 75616, par. 043) odbywa się na podstawie ustawy z dnia 12 stycznia 1991 roku o podatkach i opłatach lokalnych. Opłata targowa pobierana jest od osób fizycznych, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach. Stawki opłaty targowej uchwala Rada Miasta, przy czym górne jej granice są określone przez Ministra Finansów. W roku 2002 stawki opłaty targowej były przez Radę Miasta pozostawione na poziomie 2001 roku. Było to spowodowane trudna sytuacją gospodarczą oraz faktem, że handlowcy w Markach płacą nie tylko daninę publiczną, lecz również „placowe” właścicielom targowiska. Pomimo braku zmiany stawek opłaty udało się pozyskać z tego tytułu 52.117,00 złotych, co stanowiło 7 % wzrost dochodów. Udział w łącznych dochodach pozostał na niezmienionym poziomie 0,18 %.

Opłata za zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych (Rozdział 75618, par. 048) przewidziana jest w przepisach ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Ustawa przewiduje, że detaliczna sprzedaż napojów alkoholowych może być prowadzona jedynie na podstawie zezwolenia wydanego przez właściwy organ gminy. Opłatę za zezwolenie ustala się w rocznej wysokości odpowiadającej urzędowej cenie detalicznej określonych rodzajów napojów alkoholowych.

Wysokość corocznej opłaty odpowiada urzędowej cenie detalicznej 5 litrów spirytusu luksusowego za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów zawierających do 18 % alkoholu oraz piwa, 20 litrów tegoż spirytusu za każdy rok objęty zezwoleniem na sprzedaż napojów mających więcej niż 18 % alkoholu. Opłata jest wnoszona do kasy gminy w okresach rocznych wraz z pisemnym oświadczeniem o wartości sprzedaży napojów alkoholowych w roku poprzednim. W przypadku nie uiszczenia kolejnej wpłaty w terminie zezwolenie wygasa.

W 2002 roku uzyskaliśmy dochody z tego tytułu w kwocie 205.427,00 złotych i było to więcej niż 1w roku poprzednim o 50.939,00 złotych (33%).

Zarząd Miasta przygotowując budżet otrzymał jedynie informacje o zaplanowanych wpływach z tytułu udziału gminy w podatku dochodowym od osób fizycznych (Rozdział 75621, par. 001). Na tej podstawie zaplanowano dochody i wydatki. Później informacja była weryfikowana. Bazując na dotychczasowych doświadczeniach należało liczyć się z możliwością niewykonania planu z tego tytułu, co ostatecznie potwierdziło się. Optymistyczne szacunki Ministerstwa Finansów w prognozie wpływów poważnie zachwiały finansami gminy.

Gmina otrzymuje raty miesięczne udziałów, które jednak nie stanowią 1/12 planu, proporcjonalnie do osiągniętych wpływów podatkowych przez budżet państwa. W pierwszej połowie roku wpływy zazwyczaj są niższe, co wynika z kilku powodów. Po pierwsze zaliczki na podatek dochodowy liczone są według stawki 19 %. Po drugie następują zwroty z tytułu nadpłaty podatku. W drugiej połowie roku dochody z tego tytułu wpływające do kasy gminy są wyższe.

Niestety w 2002 roku otrzymaliśmy tylko 93 % zaplanowanych dochodów, co skutkowało mniejszymi wpływami do budżetu o kwotę 515.569,00 złotych. Brakująca kwota stanowiła prawie 2 % łącznej kwoty planowanych dochodów. Sytuacja ta jest bardzo niepokojąca, choć należy podkreślić, że jednocześnie nastąpiło zwiększenie dochodów w stosunku do roku poprzedniego o 256.773,00 złotych.

Mając powyższe na uwadze, władze gminy powinny działać w kierunku maksymalnego uniezależnienia dochodów własnych od decyzji władz centralnych. Warunkiem rozwoju gminy jest pozyskiwanie możliwie największych i najpewniejszych źródeł dochodów, które w całości wpływają do kasy gminnej i są niezależne od zmiany sytuacji politycznej oraz koniunktury gospodarczej. W takim właśnie kierunku podążają obecnie gminy, kładąc duży nacisk na wysokość pozyskiwanych podatków i opłat lokalnych. Efekty pracy Zarządu w tym zakresie to pozyskanie nowych inwestorów na terenie gminy, którzy wiążą swoją działalność z naszym miastem.

Różne rozliczenia
(Załącznik: tabela 10)

Część oświatowa subwencji ogólnej (Rozdział 75801, par. 292) dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego jest ustalana jako nie mniej niż 12,8 % planowanych dochodów budżetu państwa. Wstępne kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2002 rok naliczone zostały zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej w sprawie zasad podziału części oświatowej subwencji ogólnej dla jednostek samorządu terytorialnego, określających sposób podziału łącznej kwoty części oświatowej subwencji ogólnej na 2002 rok dla poszczególnych gmin, powiatów i województw samorządowych. Treść rozporządzenia została uzgodniona przez Zespół Edukacji i Kultury Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego

Zakres zadań oświatowych realizowany przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego, stanowiący podstawę
do naliczenia wysokości części oświatowej subwencji ogólnej na 2002 rok ustalony został na podstawie danych wykazanych w sprawozdaniach statystycznych za rok szkolny 2001/2002. W 2002 roku otrzymaliśmy z tego tytułu
6.528.528,00 złotych, co stanowiło wzrost w stosunku do roku poprzedniego o 3 %. Subwencja oświatowa ma bardzo istotne znaczenie w dochodach gminy. Jej udział w dochodach łącznych stanowi ponad 23 % i utrzymuje się na tym poziomie od kilku lat. Poniższy wykres przedstawia dochody z tego tytułu w latach 1999 do 2002.

SUBWENCJA OŚWIATOWA W LATACH 1999 – 2002
(załącznik: wykres 2)
Część podstawowa subwencji ogólnej dla gmin (Rozdział 758, par. 292) ustalana jako suma kwoty stanowiącej nie mniej niż 1% planowanych dochodów budżetu państwa i kwoty wpłat gmin przeznaczonych na zwiększenie subwencji ogólnej, została przekazana na rachunek gminy w pełnej wysokości.
Kwota rekompensująca subwencji ogólnej (Rozdział 758, par. 292) została wyliczona na podstawie danych wykazanych w sprawozdaniach gmin za I półrocze 2001 roku. Jest to wyrównanie dochodów gminy związanych z częściową likwidacją podatku od środków transportowych oraz ustawowych ulg i zwolnień w podatku od nieruchomości.

Oświata
(załącznik: tabela 11)

W dziale 801 zostały sklasyfikowane dochody przekazane gminie w formie dotacji. Środki, które otrzymaliśmy zostały przeznaczone na wdrażanie kolejnego etapu waloryzacji wynagrodzeń nauczycieli oraz wypłatę świadczeń socjalnych dla emerytów, którzy zakończyli pracę
w mareckich szkołach.

Opieka społeczna tab.
(załączniki: tabela 12, tabela 13)

Wśród otrzymanych dotacji największy udział miały dotacje przeznaczone na realizację zadań z zakresu opieki społecznej. Dysponenci tych środków przekazali gminie kwoty w pełnej wysokości. Gmina ze swej strony rozliczyła się z otrzymanych środków we właściwych terminach.

W 2002 roku otrzymaliśmy dotacje w łącznej kwocie 1.145.325.00 złotych, która jest wyższa od dotacji otrzymanych w tym dziale w roku poprzednim o 91 800,00 złotych. Nastąpił, więc 9 % wzrost dochodów z tego tytułu w stosunku do roku poprzedniego. Kwoty dotacji okazały się jednak wysoce niewystarczające w stosunku do potrzeb w zakresie opieki społecznej. Gmina po raz kolejny została zmuszona do pokrycia z własnych dochodów powstałego ten sposób niedoboru. W stosunku do roku poprzedniego zmniejszyły się dotacje przeznaczone na wypłatę dodatków mieszkaniowych, zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych oraz na utrzymanie Ośrodka Pomocy Społecznej.

Wzrost dotacji w dziale opieka społeczna jest pozorny, gdyż po raz pierwszy w 2002 roku otrzymaliśmy środki przeznaczone na realizację zadań zupełnie nowych. Jednym z nich jest dożywianie dzieci w szkołach, na które otrzymaliśmy 34 700 złotych w rozdziale 85395. Druga nowa dotacja została przeznaczona na opłatę składek na ubezpieczenie zdrowotne podopiecznych OPS w Markach. Na ten cel otrzymaliśmy w rozdziale 85313 kwotę 51 201 złotych.

Udział dotacji przeznaczonych na realizację zadań z zakresu opieki społecznej stanowi wysoki 4 % udział w łącznej kwocie dochodów i utrzymuje się na stałym poziomie.

Edukacyjna opieka wychowawcza
(załącznik: tabela 14)

W dziale 854 także zostały sklasyfikowane dochody przekazane gminie w formie dotacji. Te nieznaczne środki zostały przeznaczone na wdrażanie kolejnego etapu waloryzacji wynagrodzeń nauczycieli zatrudnionych w świetlicach szkolnych oraz wypłatę świadczeń socjalnych dla emerytów, którzy zakończyli pracę w mareckich szkołach. W 2002 roku otrzymaliśmy również dotacje na pomoc materialną dla dzieci (Rozdział 85415, par. 203) w wysokości 20.743,00 złotych. Także w tym miejscu trudno nie zwrócić uwagi na zmniejszenie kwot dotacji, łącznie aż o 16 %.

Gospodarka komunalna i ochrona środowiska
(załącznik: tabela 15)

Otrzymaliśmy również dotację na oświetlenie ulic (Rozdział 90015, par.201) niebędących w zarządzie gminy (drogi powiatowe, wojewódzkie i krajowe). Dotacja ta powinna pokrywać pełne koszty zużycia energii i konserwacji urządzeń świetlnych. Pozyskanie tego dochodu jest związane ze zmianą przepisów prawa, które określiły obowiązki właścicieli dróg publicznych. Z analizy przedstawionej powyżej informacji wynika, iż w roku 2002 otrzymaliśmy na ten cel kwotę 325.000,00 złotych. Jest to wartość wyższa w stosunku do roku poprzedniego o 50 %.

W tym przypadku należy dodać, iż nasza gmina należy do nielicznej grupy gmin, którym udało się wyegzekwować należne środki. Wnioski o refundację poniesionych nakładów składane przez inne gminy były często odrzucane. Znacząca jest również zmiana udziału tej kategorii dochodu z 0,81 % do 1,15 % w 2002 roku.

Pełna analiza wykonania dochodów budżetowych musi zawierać informacje o stanie zaległości, czyli należnych dochodów, których z różnych przyczyn nie udało się wykonać. Podane w poniższej tabeli informacje dają pełny obraz należności, zarówno tych, które dotyczą dochodów realizowanych przez gminę, jak i tych, które realizowane są przez urzędy skarbowe.

Należy podkreślić, że mimo prowadzonej systematycznie windykacji, stan zaległości nie zmniejsza się. Na podstawie doświadczeń z codziennej pracy urzędu można stwierdzić, że podatnikom oraz innym podmiotom zobowiązanym wobec gminy z różnych tytułów, coraz trudniej realizować płatności w ustawowym terminie. Rośnie, więc liczba osób zalegających z realizacją swoich zobowiązań, zwracających się z wnioskiem o rozłożenie ich na raty, przesunięcie terminu płatności lub umorzenie. Niestety nie wynika to tylko z zaniedbań, ale również ze znacznego zubożenia społeczeństwa.

Elementem potęgującym zjawisko jest bardzo ograniczona skuteczność egzekucyjna urzędów skarbowych. Gmina nie ma prawnej możliwości podejmowania czynności egzekucyjnych. Wystawione przez burmistrza tytuły wykonawcze dotyczące należności podatkowych (podatek od nieruchomości, podatek od środków transportowych) oraz uzyskane
w sądach tytuły wykonawcze dotyczące należności cywilnoprawnych (czynsze i inne należności wynikające z umów), kierowane są do urzędów skarbowych lub komorników sądowych jako organów egzekucyjnych. Znikoma część tytułów wykonawczych spotyka się z jakąkolwiek reakcją poborców lub komorników. Te, które z reakcją się spotkały – w znikomej części przynoszą efekt w postaci uiszczonej należności.

Dochody przedstawione w poniższym zestawieniu uległy zwiększeniu w stosunku do analogicznych z 2001 roku o 400.281,00 złotych. Niestety pomimo podjętych czynności, zaległości z tytuły podatków i opłat zwiększyły się o 145.413,00 złotych.

ZALEGŁOŚCI I NADPŁATY W ROZLICZENIACH DOCHODÓW REALIZOWANYCH PRZEZ URZĄD MIASTA MARKI
(załącznik: tabela 16)

ZALEGŁOŚCI I NADPŁATY W ROZLICZENIACH Z URZĘDAMI SKARBOWYMI
(załączniki: tabela 17, tabela 18)

STRUKTURA DOCHODÓW W LATACH 1996 DO 2002
(załącznik: wykres 3)

Analizując dochody według źródeł ich pochodzenia można stwierdzić, że udział poszczególnych kategorii dochodów w łącznej kwocie dochodów w ostatnich dwóch latach utrzymywał się na jednakowym poziomie. Nie należy jednak stąd wnosić, że poziom ten jest stały i stabilny. Głębsza analiza pozwala na zaobserwowanie pewnych tendencji.

Niewątpliwie w strukturze dochodów rośnie udział dochodów własnych. Był on największy w 2000 roku
i wynosił 48 %. To znacznie więcej od najniższego udziału zanotowanego w 1996 roku
(42 %). Zjawisko to jest obiektywnie korzystne, pozwala na postawienie tezy o rosnącej niezależności naszego budżetu.

Udział podatków budżetu państwa (podatek dochodowy od osób fizycznych i od osób prawnych) maleje. W 1996 roku wynosił 30 %, a w 2002 – 23 %. Wydaje się, iż tendencja ta powinna się utrzymać. Nasz udział w podatku dochodowym od 1997 do 2000 roku systematycznie spadał. Tylko w okresie ostatnich dwóch lat utrzymał się na stałym poziomie 23 %. Dotacje i subwencje otrzymywane na realizację różnych zadań zleconych gminie stanowią stałą, wynoszącą około 30 %, część budżetu.

Pełny obraz realizacji planu dochodów budżetowych można uzyskać po analizie i porównaniu wpływów z roku 2002 w stosunku do lat poprzednich. Na poniższym wykresie zostały przedstawione podstawowe dochody w podziale na źródła ich pochodzenia.

DOCHODY W LATACH 1996 – 2002
(załącznik: wykres 4)

Analiza powyższych danych jednoznacznie wskazuje na stały przyrost dochodów budżetowych. W latach 1996 – 1999 dynamika wzrostu dochodów budżetowych była bardzo wysoka. W latach następnych nieco osłabła, ale należy podkreślić, że jest nadal zdecydowanie większa od dynamiki wzrostu inflacji.

Wśród wymienionych kategorii dochodów w badanym okresie zanotowano największy wzrost dochodów z tytułu dotacji i subwencji (o 149 %), przy czym największa 37 % zmiana nastąpiła w 1997 roku.

Oszacowane każdego roku przez Ministerstwo Finansów dla potrzeb projektów budżetów gminnych, dochody z tytułu udziału gminy w podatku dochodowym nigdy nie sprawdziły się. Kwoty faktycznie wykonanych dochodów zawsze okazywały się znacznie niższymi. Dochody z tego tytułu w naszym budżecie w 2002 roku były wyższe od analogicznych wpływów z 1996 roku tylko o 69 %. W 1999 roku mieliśmy do czynienia z bardzo znaczącym spadkiem tych dochodów - otrzymaliśmy o 22 % mniej środków niż w roku 1998.

Kolejny segment dochodów kreowany jest przez władze gminy. Dochody własne w poprzednim roku były wyższe o 133 % od podobnych dochodów z 1996 roku. Największy wzrost został zanotowany na początku omawianego okresu. W kolejnych latach następowały nieznaczne spadki dochodu, natomiast w 2002 roku wystąpił 7 % wzrost w stosunku do 2001 roku.

Z krótkiej analizy przeprowadzonej powyżej wynika, że coraz większy wpływ na pozyskiwane dochody ma polityka podatkowa prowadzona przez naszą gminę. Samorządy muszą coraz bardziej liczyć na siebie uniezależniając swoje budżety od wpływów zewnętrznych.

STRUKTURA DOCHODÓW PODATKOWYCH
(załącznik: wykres 5)

Wobec rosnącej roli dochodów własnych, na koniec rozważań dotyczących dochodów budżetu miasta Marki, warto bliżej przyjrzeć się dochodom pochodzącym z podatków. Analiza struktury dochodów podatkowych w latach 1996 do 2002 roku pozwala zaobserwować tendencje istotne dla oceny przyszłości finansów publicznych w naszej gminie.

Podatek od nieruchomości, który stanowi poważne źródło dochodów w omawianym okresie wzrastał z nasileniem uzależnionym od zmiany stawek podatkowych oraz wzrostu powierzchni podlegającej opodatkowaniu. Należy jednak podkreślić, że wzrost dochodów z tego tytułu jest zdecydowanie większy od wzrostu stawek podatkowych. Z jednej strony to skutek rosnącego zainteresowania inwestorów naszą gminą, z drugiej zaś – rosnąca skuteczność działań windykacyjnych. Z przedstawionych danych wynika, że największy wzrost został zanotowany w 2000 roku i został spowodowany uruchomieniem Centrum Handlowego M1.

Rok 1997 był okresem specyficznym z punktu widzenia analizowanej struktury dochodów. W roku tym strukturę dochodów poważnie zachwiał nagły wzrost dochodów z tytułu opłaty skarbowej. W tym czasie na terenie gminy dokonano szeregu poważnych transakcji związanych z obrotem nieruchomościami. Największe związane były ze sprzedażą gruntu pod przyszłą budowę wspomnianego centrum handlowego. Na rachunek gminy w 1997 roku trafiły dochody z tytułu opłaty skarbowej w kwocie, której udział nie został już powtórzony. Skala tych dochodów w budżecie naszej gminy od 1997 roku systematycznie spada.

Należy także zwrócić uwagę, iż w 2001 roku weszły w życie niekorzystne dla finansów gmin uregulowania ustawowe dotyczące opłaty skarbowej. W znaczący sposób ograniczono zasięg tego podatku do czynności czysto biurokratycznych. Jednocześnie powołano do życia nowy podatek od czynności cywilnoprawnych. Stawki tego podatku są wielokrotnie niższe od stawek dawnej opłaty skarbowej. Rola tego podatku w strukturze dochodów gminy będzie systematycznie malała.

Podatek od środków transportowych opłacany jest od 1998 roku wyłącznie przez właścicieli samochodów ciężarowych. Wcześniej dochody z tego tytułu miały istotne znaczenie z punktu widzenia struktury dochodów. Z przedstawionych danych wynika, że dochody z tego tytułu różnią się miedzy sobą w każdym roku budżetowym, natomiast udział tej kategorii wpływów systematycznie spada.

Udział w strukturze dochodów budżetu gminy dochodu z tytułu podatku opłacanego
w formie karty podatkowej ulega ciągłemu spadkowi. Największe obniżenie wpływów nastąpiło w 1999 i 2002 roku. Jest to zapewne efekt zarówno kryzysu gospodarczego, jak również przechodzenia przedsiębiorców na „pełną księgowość”. Zjawisko to nie jest dla gminy korzystne. Podatek dochodowy opłacany w formie karty podatkowej w całości trafia do gminnej kasy. Podmiot gospodarczy tracący przywilej opłacania podatku w tej formie opłaca podatek dochodowy od osób prawnych lub od osób fizycznych.
W takiej sytuacji do budżetu gminy trafi już tylko część dochodów z tego tytułu.

WYDATKI
Wydatki budżetu jednostek samorządu terytorialnego są wyrazem realizacji zadań publicznych, do których wykonywania jednostki te zostały zobowiązane na mocy obowiązujących przepisów. Planowanie wydatków budżetowych w jednostkach samorządu terytorialnego, podobnie jak dochodów, jest obecnie bardzo utrudnione. Jednostki te nie są, bowiem pewne tego, w jakim stopniu ich zadania własne zostaną sfinansowane ze środków budżetu państwa (np. subwencją oświatową i subwencją drogową).
Orientacyjny charakter mają także szacunki wydatków na realizację zadań zleconych oraz zadań wykonywanych wspólnie z innymi jednostkami samorządu terytorialnego. W tym zakresie jednostki samorządu terytorialnego nie mogą same kreować rozmiarów wymienionych zadań.

Wydatki jednostek samorządu terytorialnego uznaje się za zgodne z prawem, jeżeli obowiązek ich realizacji wynika z przepisów ustaw szczególnych, nakładających na te jednostki określone zadania. Zakres zadań jednostki samorządu terytorialnego zależy od realizowanej przez ustawodawcę polityki społecznej, gospodarczej i administracyjnej, która wynika z przemian społeczno-gospodarczych i cywilizacyjnych, powstawania nowych potrzeb publicznych i konieczności rozwiązywania nowych problemów.

Budżet jest rocznym planem finansowym, w którym pożądane i przewidywane zachowania adresatów uzależnione są od przyznawania środków finansowych i ich poziomu. Zatem kształtowanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego ma zawsze wyraz pieniężny i odbywa się prawie wyłącznie za pośrednictwem wydatków. W procesie planowania wydatków służących wykonywaniu zadań własnych jednostek samorządu terytorialnego organy tych jednostek tworzą i kształtują zarówno zakres zadań, jak i wydatki na ich realizację.

Wybór i hierarchizacja zadań wymusza wybór i hierarchizację wydatków dla tych zadań. Wydatki są, zatem następstwem zadań własnych, ich pieniężnym wyrazem. Często jednak o wyborze i realizacji określonych zadań w danym roku budżetowym przesądza nie ich ważność, ale poziom planowanych, a następnie faktycznie zrealizowanych dochodów. Biorąc pod uwagę fakt, że potrzeby społeczne są zawsze ogromne, realizacji zadań własnych musi towarzyszyć ustalenie ich ważności oraz określenie zakresu ich możliwego i niezbędnego wykonania.

Uchwalenie przez Radę Miasta strony wydatkowej budżetu jest aktem skonkretyzowania potrzeb oraz ich zhierarchizowania. Na podstawie budżetu można, bowiem stwierdzić, jakie zadania jednostka realizuje, oraz którym z nich nadaje pierwszeństwo. Zaakceptowana przez Radę Miasta Marki uchwała w sprawie uchwalenia budżetu na 2002 rok różniła się w sposób zasadniczy od pierwowzoru zaproponowanego przez Zarząd Miasta. W związku z pojawieniem się możliwości zwiększenia dochodów z tytułu sprzedaży nieruchomości gminnych, zaproponowano zwiększenie wszystkich wydatków o kwotę 3.245.093,00 złotych tj. o 11 % więcej niż zakładał pierwotnie przygotowany projekt.

Najwięcej dodatkowych środków zarezerwowano na budowę sieci wodociągowej. Zwiększona kwota tych planowanych wydatków wyniosła 3.243.000,00 złotych i stanowiła 142 % zmianę planu początkowego. Pozostałe korekty wynikały z uwag Regionalnej Izby Obrachunkowej, wniosków komisji oraz zmian klasyfikacji budżetowej. Poniższe zestawienie uwzględnia wszystkie uwagi sformułowane na etapie prac nad budżetem 2002 roku.

ZMIANY PROJEKTU UCHWAŁY W TRAKCIE PRAC NAD BUDŻETEM
(załącznik: tabela 19)

Rada Miasta przyjmując budżet na 2002 rok określiła wydatki Miasta Marki na poziomie 33.412.044,00 złotych Podobnie jak w innych jednostkach samorządu terytorialnego, tak i w planie finansowym naszego miasta kolejne zmiany wydatków budżetowych były podyktowane nie tylko zmianami kwot otrzymywanych dotacji, ale również wynikały z konieczności dostosowania zadań realizowanych do możliwości dochodowych gminy. Naczelnym zadaniem, jakie zostało postawione Zarządowi przez Radę Miasta było wykonanie maksymalnie dużego zakresu inwestycji, przy jednoczesnym ograniczeniu wydatków bieżących.

Fiasko optymistycznych założeń dotyczących zwiększenia dochodów z tytułu sprzedaży mienia komunalnego spowodowało jednocześnie konieczność uszczuplenia planowanych wydatków budżetowych. Po wnikliwej analizie wszystkich pozycji strony wydatkowej budżetu, Zarząd Miasta zaproponował wprowadzenie niezbędnych zmian w planie wydatków, wynikających z ograniczonych dochodów miasta. Okazało się również, że ogólne tendencje obserwowane w gospodarce państwa nie pozostaną obojętne na finanse naszej gminy. Efektem zmian było zmniejszenie wydatków o 2.276.898,00 złotych, co stanowiło 7 % obniżenie w stosunku do planu pierwotnego.

ZMIANA PLANU WYDATKÓW W 2002 ROKU
(załącznik: tabela 20)

WYKONANIE WYDATKÓW

Rolnictwo i łowiectwo
(załącznik: tabela 21)



Plan wydatków w rozdziale Budowa i Utrzymanie Urządzeń Melioracji Wodnej (Rozdział 01008) w 2002 roku został zmniejszony w stosunku do roku 2001 o kwotę 55.634,00 złotych, tj. prawie o 70 %. W związku z tak znaczącą zmianą udało się wykonać tylko te zadania, które dotyczyły utrzymanie rowów melioracyjnych na obszarach najbardziej zagrożonych zalaniem. Udział tych wydatków w budżecie stanowi zaledwie 0,08 % wszystkich wydatków 2002 roku. Podstawowym wydatkiem w tym dziale była odbudowa rowu melioracyjnego ulicach: Teligi, Żeglarskiej i Morskiej.

Wytwarzanie i zaopatrywanie w energię elektryczną, gaz i wodę
(załącznik tabela 22)

Od kilku lat najistotniejszą pozycją w budżecie są środki przeznaczone na budowę sieci wodociągowej (Rozdział 40095, par. 6050). Władze miasta przywiązują olbrzymią wagę do tego zagadnienia, przeznaczają na ten cel wszystkie wygospodarowane dodatkowe środki. Plan wydatków przeznaczonych na budowę wodociągów zrealizowano w 83 %. Było to związane z trudnościami w zakresie wykonania dochodów ze sprzedaży mienia komunalnego. Pomimo to budowa sieci wodociągowej w 2002 roku pochłonęła aż 10 % wszystkich wydatków.

W ubiegłym roku wydaliśmy również mniej środków na ten cel w porównaniu do roku 2001. Należy jednak w tym miejscu przypomnieć, że katalog zadań inwestycyjnych 2002 roku był znacznie bogatszy i urozmaicony niż w roku 2001. Ich wykonanie było możliwe dzięki korzystnym rozstrzygnięciom przetargów wynikającym z koniunktury panującej na rynku.

W poniższym zestawieniu został zaprezentowany rzeczowy i finansowy zakres wykonanych zadań.
(załącznik: tabela 23)

Transport i łączność
(załącznik: tabela 24)

Wydatki związane z utrzymaniem i remontami kapitalnymi dróg oraz pracami inwestycyjnymi w tym zakresie wyniosły w 2002 roku 1.391.942,00 złote (Rozdział 60016). Była to kwota niższa w stosunku do roku poprzedniego o 266.944,00 złotych tj. o 16 %. Zmniejszył się także udział tej kategorii wydatków w łącznej kwocie z 5,2 % do 4,81 % w 2002 roku.
Zadania wykonywane w ramach posiadanych środków związane były z utrzymaniem dróg gruntowych i asfaltowych, w tym między innymi: konserwacja oznakowania poziomego i pionowego, profilowanie (równanie) dróg gruntowych, wycinki i karczowania drzew związanych z wytyczaniem nowych dróg, utrzymanie przystanków autobusowych oraz utwardzania ulic. Najważniejsze wydatki zrealizowane w tym dziale zostały uwzględnione w poniższej tabeli.
(załącznik: tabela 25)

W ramach posiadanych środków zostały również wykonane zadania inwestycyjne, których rzeczowe i kwotowe zestawienie znajduje się w poniższej tabeli.
(załącznik: tabela 26)

Gospodarka mieszkaniowa
załącznik: tabela 27)

W dziale Gospodarka Mieszkaniowa (Dział 700) wystąpiło zwiększenie wydatków w stosunku do roku poprzedniego o 70 %. Tak znacząca różnica spowodowana została rozpoczęciem w 2002 roku budowy kompleksu budynków komunalnych przy ul. Lisa Kuli. Podjęcie decyzji o budowie było podyktowane bardzo złym stanem technicznym budynków będących w zasobie gminy.

Była to pierwsza od wielu lat próba rozwiązania tego problemu przez gminę, która znalazła swój finał w 2003 roku. W pierwszych tygodniach br. lokatorzy, którzy spełnili kryteria ustalone przez Zarząd Miasta wprowadzili się do nowych mieszkań. W 2002 roku na cel ten wydano 948.454,00 złote. W związku z realizacją tego nowego zadania udział gospodarki mieszkaniowej w łącznej kwocie wydatków zwiększył się z 3,24 % do 6,04 % w 2002 roku.

Pozostałe wydatki związane były z bieżącym utrzymaniem i remontami posiadanych zasobów lokalowych. W związku ze złym stanem technicznym tych obiektów koszty te są wysokie. W poniższym zestawieniu zostały wykazane ważniejsze zlecone usługi i roboty budowlane przeprowadzone w 2002 roku.
,I.(załącznik: tabela 28),/I.

Działalność usługowa
(załącznik: tabela 29)

W dziale 700 sklasyfikowane zostały wydatki związane z realizacją miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego (Rozdział 71004, par 4300) oraz z pracami geodezyjno-kartograficznymi wykonanymi na potrzeby gospodarki gruntami (Rozdział 71013, par 4300). Bardzo istotnym zadaniem dla funkcjonowania miasta był przygotowanie projektów planów zagospodarowania przestrzennego, które stworzyły podwaliny pod przyszły kształt i wizerunek naszego miasta. Ponadto znowelizowana ustawa o zagospodarowaniu przestrzennym kończyła byt prawny planów uchwalonych przed 1995 rokiem.

Rada Miasta w drodze uchwał zaakceptowała większość opracowań planistycznych. Na prace z tego zakresu w ubiegłym roku wydaliśmy kwotę 142.993,00 złotych. tj. 83 % planu. Niestety nie udało się zapłacić kwoty 29.145,00 złotych autorowi projektu planu za wykonane usługi. Zobowiązanie to zostanie uregulowane w 2003 roku.

Najważniejsze zadania, które były realizowane w ubiegłym roku dotyczyły:

• projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w Markach w granicach: ul. Gen. Zajączka, ul. Sportowej, ul. Leopolda Lisa Kuli, Al. Piłsudskiego,

• projektu miejscowego planu zagospodarowania terenów leśnych w obrębie 5-08 położonych przy ul. Sosnowej.

• projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenów położonych w Markach w granicach: ul. Kraszewskiego, ul. Spacerowej, ul. Krasińskiego, ul. Grunwaldzkiej,

• projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego północnej części miasta Marki.

W 2002 roku na prace związane obsługą zasobu gruntów wydano 118.737,00 złotych. Jest to kwota wyższa niż w 2001 roku o 25.690,00 złotych. W ramach poniesionych wydatków realizowano następujące prace:

• wykonanie wyrysów z mapy ewidencyjnej do celów prawnych na nieruchomości wymagające uregulowania stanu prawnego w drodze postępowania sądowego,

• wyrysy dla potrzeb komunalizacji,

• przygotowanie dokumentacji geodezyjno-prawnej na nieruchomości stanowiące drogi gminne, niezbędnej do wystąpienia do Wojewody Mazowieckiego z wnioskiem o stwierdzenie nabycia przez gminę z mocy prawa własności tych dróg zgodnie z art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 roku przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872),

• podkłady geodezyjne, tyczenia nieruchomości w terenie,

• wykonanie podziałów nieruchomości (wydzielenie projektowanych ulic) w celu realizacji roszczeń zgłaszanych w stosunku do nieruchomości objętych działaniem Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego Południowej części miasta Marki (art. 36 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku o zagospodarowaniu przestrzennym - Dz. U. Nr 89, poz. 415 z późniejszymi zmianami).

Wydatki budżetowe opisane powyżej mają bardzo istotne znaczenie dla funkcjonowania miasta. Środki, które przeznaczamy na ten cel stanowią w poszczególnych latach tylko ok. 1 % wszystkich ponoszonych wydatków.

Administracja publiczna
(załączniki: tabela 30, tabela 31, tabela 32)

W ramach wydatków zrealizowanych w Dziale 750 Administracja Samorządowa zostały ujęte wszystkie środki przeznaczone na funkcjonowanie Urzędu Miasta oraz Rady Miasta. Wykonanie całości zadań zostało pogrupowane zgodnie z obowiązującą klasyfikacją budżetową. W rozdziale 75011 ujęte zostały wydatki poniesione na prace zlecone gminie w ramach administracji rządowej.

Wykonywanie tych zadań przez gminę rodzi obowiązek ich sfinansowania przez skarb państwa. Niestety wzorem lat ubiegłych, administracja rządowa nie zrekompensowała gminie wszystkich kosztów, jakie na ten cel ponieśliśmy. Wysokość wydatków w tym rozdziale została nieznacznie obniżona w stosunku do 2001 roku.

Do zadań zleconych przez administrację rządową wykonywanych przez gminę należą zadania z zakresu prowadzenia akt stanu cywilnego oraz ewidencji ludności i dowodów osobistych. W zakresie tym w 2002 roku wykonaliśmy między innymi następujące czynności:
• zameldowanie na pobyt stały – 699,
• zameldowanie na pobyt czasowy ponad 2 miesiące – 272,
• zameldowanie na pobyt czasowy do 2 miesięcy – 70,
• zameldowanie cudzoziemców – 424,
• wymeldowanie z pobytu stałego – 350,
• wymeldowanie pobytu czasowego – 16,
• ilość udzielonych informacji adresowych – 645,
• ilość wydanych poświadczeń zameldowania – 591,
• ilość wydanych dowodów osobistych – 1382.

Wydatki budżetowe zarejestrowane w Rozdziale 75020 dotyczą wykonywania części zadań z zakresu geodezji, architektury i ochrony środowiska. Są to głównie koszty osobowe pracowników Urzędu Miasta Marki zatrudnionych we właściwych referatach. Na realizację części tych zadań otrzymaliśmy dotację z powiatu wołomińskiego. Wielkość tej dotacji zdecydowanie nie jest adekwatna do kosztów ponoszonych przez gminę na ich wykonywanie. Jednak w dobrze rozumianym interesie gminy i jej mieszkańców ponosimy te dodatkowe koszty.

Wydatki rozdziału 75022 związane są z utrzymaniem Rady Miasta. Należy podkreślić, iż wydatki na diety radnych zostały utrzymane na poziomie 2001 roku.

Podstawowe wydatki związane z utrzymaniem administracji samorządowej zostały poniesione w Rozdziale 75023. Koszty główne dotyczą wypłaty wynagrodzeń i pochodnych od tych świadczeń oraz środków przeznaczonych na zabezpieczenie techniczne funkcjonowania urzędu. W rozdziale tym rejestrujemy wydatki związane z opłatą za energię elektryczną, gaz i wodę, za usługi telekomunikacyjne i pocztowe, usługi komunalne w tym wywóz nieczystości stałych i płynnych. Do prawidłowej pracy urzędu potrzebne są również zakupy materiałów biurowych i eksploatacyjnych oraz konserwacja urządzeń technicznych i komputerów.

W związku koniecznością dostosowania jakości pracy urzędu do obowiązujących standardów, nieodzowne są zakupy sprzętu komputerowego sukcesywnie wymienianego w miarę potrzeb i możliwości finansowych. Znakomita większość czynności wykonywanych w urzędzie odbywa się przy użyciu komputera. Korespondencja z instytucjami w zakresie przekazywania informacji statystycznych, sprawozdań dla Regionalnej Izby Obrachunkowej oraz rozliczeń
z ZUS prowadzona jest przy wykorzystaniu Internetu. Współpraca z bankiem obsługującym gminę w zakresie bieżącego monitorowania stanu rachunków bankowych oraz wykonywanie operacji bankowych odbywa się również drogą elektroniczną. Gmina wydaje także biuletyn informacyjny oraz utrzymuje stronę internetową.

Analizując kolejne lata funkcjonowania urzędu należy stwierdzić, że z każdym rokiem przybywa nowych obowiązków, natomiast sporadycznie mamy do czynienia z zadaniami, których nie musimy już realizować. Wydatki na administrację stanowią znaczny udział wszystkich ponoszonych nakładów, należy jednak zwrócić uwagę na fakt utrzymywania ich na stałym poziomie. W 2002 roku wydaliśmy na ten cel 91.363,00 złotych mniej niż w roku 2001. Było to możliwe dzięki ograniczeniom wydatków bieżących oraz brakiem waloryzacji wynagrodzeń.

Pobór opłaty targowej oraz sprzedaż znaków opłaty skarbowej (Rozdział 75047) wynagradzany jest w formie prowizji od osiągniętych z tego tytułu dochodów. Z osobami wykonującymi te zadania zawarte są stosowne umowy.

W 2002 roku został przeprowadzony spis powszechny (Rozdział 75056), który został sfinansowany z dotacji, którą otrzymaliśmy z GUS. Środki wydane na ten cel wyniosły 31.750,00 złotych.

Gmina Marki jest członkiem Związku Miast Polskich oraz Stowarzyszenia Metropolia Warszawa, w związku z tym jesteśmy zobowiązani dokonać wpłat członkowskich (Rozdział 75095). Wysokość rocznej składki uzależniona jest każdorazowo od liczby mieszkańców gminy.

Urzędy naczelnych organów władzy
(załącznik: tabela 33)

Dotacje, które otrzymujemy od dysponentów środków wyższego stopnia muszą być przeznaczone ściśle na cele przez nich określone. Przykładem tego rodzaju dofinansowania jest dotacja na aktualizację rejestru wyborców (Rozdział 75101), oraz dotacja na przeprowadzenie wyborów samorządowych (Rozdział 75109). Środki, które otrzymaliśmy zostały prawie w pełni wykorzystane, z wyjątkiem części diet członków komisji wyborczych, którzy nie wzięli udziału w wyborach.

Bezpieczeństwo publiczne i ochrona przeciwpożarowa
(załącznik: tabela 34)

W ramach środków własnych Zarząd Miasta zobowiązany podpisaną umową w sprawie finansowania dwóch etatów dzielnicowych w Komisariacie Policji w Markach oraz dofinansowania zakupów inwestycyjnych przekazał Starostwu Powiatu Wołomińskiego kwotę 95.266,00 złotych (Rozdział 75405).Zgodnie z zawartym porozumieniem gmina zobowiązała się finansować przez pięć lat wykupione przez siebie dwa etaty policyjne. Po tym okresie obsada komisariatu zostanie ponadplanowo powiększona, odpowiednio o ilość etatów opłacanych z budżetu gminy i finansowana w całości przez Komendę Wojewódzką Policji.

Art. 117a ustawy o finansach publicznych, a także przepisy ustaw ustrojowych dopuszczają możliwość dotowania innych jednostek samorządu terytorialnego w postaci pomocy rzeczowej lub finansowej. Finansowanie zadań własnych określonego szczebla jednostki samorządu terytorialnego przez inną jednostkę, może nastąpić w drodze porozumienia między zainteresowanymi stronami, o ile organ stanowiący wyrazi na to zgodę w drodze stosownej uchwały.
Zgodnie z uchwałą podjętą przez Radę Miasta Marki przyznano dotację na zakup specjalistycznego sprzętu ratowniczego dla Powiatowej Komendy Straży Pożarnej (Rozdział 75411). Dofinansowana jednostka swoim zasięgiem działania obejmuje teren miasta Marki.

Ostatni rozdział w tym dziale dotyczy realizacji wszystkich działań związanych z obroną cywilną (Rozdział 75414). Główną pozycją tej części wydatków jest uposażenie osoby wykonującej te zadania. Pozostałe zakupy dotyczą uzupełnienia i konserwacji podstawowego sprzętu technicznego oraz przeprowadzenie obowiązkowych szkoleń w tym zakresie.

Obsługa długu publicznego i różne rozliczenia
(załącznik 35)

Aktualnie obowiązująca klasyfikacja budżetowa odrębnie ujmuje przepływy związane z długiem publicznym, stąd też środki otrzymane z tytułu pożyczek, kredytów i sprzedaży papierów wartościowych są przychodami budżetowymi, a spłaty rat kapitałowych i wykup papierów wartościowych są rozchodami budżetowymi. Natomiast koszty obsługi lokalnego długu publicznego (odsetki, prowizja, dyskonto) są wydatkami budżetowymi w danym roku. W związku z obsługą zadłużenia kredytowego w naszej gminie zostały poniesione wydatki w dziale 757 obsługa długu publicznego (Rozdział 75702), gdzie wykorzystano środki w wysokości 466 591,00 złotych, tj. w 91%.

Zaciągnięcie długu ma na celu przyspieszenie realizacji zadań (zwłaszcza inwestycyjnych), ale jednocześnie podwyższa ich realny koszt, a w dalszej perspektywie zmniejsza swobodę projektowania wydatków jednostki samorządu terytorialnego ze względu na konieczność spłat rat kapitałowych i koszty obsługi długu. Mając to na uwadze, Zarząd Miasta starał się pozyskać pożyczki i kredyty na korzystnych warunkach, zwłaszcza z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Warszawie, których część po spełnieniu przez gminę określonych warunków może być umorzona. Zaciągnięte kredyty komercyjne są również udzielone na bardzo preferencyjnych warunkach, dlatego między innymi założony plan wydatków z tego tytułu nie został w pełni zrealizowany.

Rezerwa ogólna (Rozdział 75818) w swoim założeniu została zaplanowana na wykorzystanie w przypadku pojawienia nieprzewidzianych wydatków. Z łącznej kwoty 200.000,00 złotych wydano na zadania nieuwzględnione pierwotnie w budżecie miasta kwotę 99.120,00 złotych.

Oświata i wychowanie
(załącznik: tabela 36)

Na terenie miasta funkcjonuje 8 szkół podstawowych w tym dwie szkoły specjalne i jedna prywatna. Gmina jest organem prowadzącym pięciu szkół podstawowych, dwóch gimnazjów oraz szkoły średniej. Gimnazja połączone zostały w zespoły szkół ze szkołą podstawową oraz ze szkołą średnią.

Zakres niezbędnych remontów placówek oświatowych nadal jest bardzo szeroki i znacznie przewyższa możliwości budżetowe gminy. Jest to problem tym trudniejszy, że subwencja oświatowa otrzymywana przez nasze miasto pokrywa w granicach od 40 do 45 % wszystkich potrzeb związanych z utrzymaniem placówek edukacyjnych. Pozostałe koszty utrzymania gmina musi pokryć z własnych dochodów, kosztem innych zamierzeń.

Zapotrzebowania zgłoszone przez dyrektorów szkół okazały się bardzo wysokie w stosunku do możliwości finansowych gminy oraz wykonania planu wydatków w roku poprzednim. Realizacja zaplanowanych prac jest z pewnością uzasadniona, jednakże mając na uwadze bardzo wysokie koszty utrzymania placówek oświatowych oraz znaczące nakłady poniesione w latach poprzednich, zdecydowano o przyjęciu planu wydatków bieżących szkół na poziomie zbliżonym do roku poprzedniego.

W 2002 roku placówki oświatowe działały w oparciu o plany finansowe, które ustalili dyrektorzy uwzględniając wielkości środków przyznanych każdej ze szkół. Zostały także przygotowane preliminarze wydatków zabezpieczające podstawowe potrzeby szkół, w zakresie bieżącego ich funkcjonowania. Swoboda dysponowania środkami finansowymi dla danej placówki dała możliwość racjonalniejszego ich wykorzystania.

W 2002 roku na zadania z zakresu oświaty wydaliśmy niebagatelną kwotę
10.593.388,00 złotych. Jest to wartość mniejsza niż w roku 2001 o 1.757.482,00 złotych tj. 14,23 %. Tak duża zmiana została spowodowana rozbudową Szkoły Podstawowej nr 2 w 2001 roku. W roku ubiegłym zakres zadań inwestycyjnych w oświacie znacznie ograniczono. W związku z tym wydatki ukształtowały się na niższym poziomie. Ograniczone zakupy materiałów i usług oraz waloryzacja wynagrodzeń tylko pracowników pedagogicznych spowodowały wzrost wydatków bieżących na oświatę o 3 % z stosunku do 2001 roku.

UDZIAŁ SUBWENCJI OŚWIATOWEJ I ŚRODKÓW WŁASNYCH GMINY W KOSZTACH UTRZYMANIA JEDNOSTEK OŚWIATOWYCH
(Załącznik: wykres 6 oraz tabela)

Udział środków własnych gminy w łącznych nakładach na utrzymanie oświaty utrzymuje się od wielu lat na wysokim poziomie ok. 40 %. Po uwzględnieniu kosztów utrzymania przedszkoli miejskich i świetlic udział ten wzrasta do 45 %.

Placówki oświatowe zrealizowały swoje plany finansowe zgodnie z poniższym zestawieniem.
(Załącznik: tabela z wykresem 6)

Ochrona zdrowia
(załącznik: tabela 37)

Wydatki dziale 851 Ochrona Zdrowia to przede wszystkim rozdysponowanie środków uzyskanych z tytułu wydania koncesji na sprzedaż napojów alkoholowych (Rozdział 85154). Wydatkowanie tych środków odbywa się w ramach wykonywania Programu Profilaktyki i Przeciwdziałania Alkoholizmowi. Do najważniejszych zadań można zaliczyć utrzymywanie specjalistycznego punktu konsultacyjnego dla osób z problemami alkoholowymi oraz dofinansowanie różnego rodzaju organizacji zajmujących się tym problemem.
W 2002 roku na powyższy cel została wydana kwota 185.097,00 złotych, która wzrosła w stosunku do 2001 roku o 26,8 %. Pewna część wydatków tego działu została przeznaczona na dotacje dla podmiotów, w których zakresie działania jest wykonywanie zadań pozostających w orbicie zainteresowań gminy. Ustawa o finansach publicznych wprowadziła zasadę równości podmiotów w dostępie do środków publicznych.

Podmioty wnioskujące o przyznanie tych środków na realizację konkretnego zadania powinny przedstawić oferty ich wykonania zgodnie z zasadami uczciwej konkurencji, gwarantując realizację zadań w sposób efektywny, terminowy i oszczędny. W pierwotnym brzmieniu ustawa o finansach publicznych dopuszczała możliwość dotowania wyłącznie imiennie określonych podmiotów i tylko na cele publiczne związane z realizacją zadań określonego szczebla samorządu terytorialnego. Nowelizacją ustawy dopuszczono możliwość udzielania dotacji podmiotom spoza sektora finansów publicznych niedziałającym w celu osiągnięcia zysku na zasadach określonych w uchwale organu stanowiącego.

Zgodnie z powyższymi przepisami oraz uchwałą Rady Miasta Marki w sprawie trybu postępowania o udzielenie dotacji na cele publiczne związane z realizacją zadań gminy, sposobu rozliczania tych dotacji oraz sposobu kontroli wykonywania zleconego zadania, z budżetu miasta 2002 roku zostały udzielone dotacje zgodnie z poniższa tabelą.
(załącznik: tabela 38)

Zarząd Miasta nie skorzystał w 2002 roku z możliwości ustalenia wydatków, których termin nie wygasa z końcem roku budżetowego, w związku, z czym niewykorzystane środki zostaną przeznaczone na inne cele wskazane przez Radę Miasta w roku 2003.

Opieka społeczna
(załącznik: tabela 39)

W Rozdziale 85313 zostały uwzględnione opłacone składki na ubezpieczenia zdrowotne podopiecznych ośrodka pomocy społecznej. Świadczenie dotyczy osób, które ze względu na sytuację, w jakiej się znalazły nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów związanych z ubezpieczeniem. Na realizację tego zadania otrzymaliśmy dotację z urzędu wojewódzkiego, która została wykorzystana w 99 %. Ubiegły rok był pierwszym, w którym przekazano nam dotację na ten cel.

Zasady przyznawania i wypłaty dodatków mieszkaniowych reguluje ustawa o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1994 roku nr 105, poz. 509 z późniejszymi zmianami). Wydatki z tego tytułu zostały wykonane w Rozdziale 85315 w 92 %. Z łącznie wydanej złotych tym rozdziale kwoty 140.831,00 złotych urząd wojewódzki zrefundował nam 25.543,00 złotych, co stanowiło zaledwie 18 % poniesionych nakładów. Nastąpił również wzrost wypłat tego rodzaju świadczeń w stosunku do 2001 roku o 5,8 %.

Wypłaty zasiłków rejestrowane są w Rozdziale 85314 i 85316 dotyczą realizacji zadań gminy w zakresie wypłaty świadczeń pieniężnych dla podopiecznych Ośrodka Pomocy Społecznej. Wysokość zasiłków określona jest w stosownych przepisach, w których ustalono również cel i przeznaczenie świadczenia. Wypłacane są zasiłki stałe i okresowe, renta socjalna oraz dodatki do świadczeń. Przyznawany i wypłacany jest zasiłek celowy na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej, przyznawane są również zasiłki celowe i świadczenia specjalistycznych usług opiekuńczych. Gmina zobowiązana jest także z własnych środków pokryć między innymi wydatki na świadczenie usług opiekuńczych w miejscu zamieszkania, świadczenia zdrowotne i zasiłki celowe.

W ramach środków przeznaczonych na utrzymanie Ośrodka Pomocy Społecznej (Rozdział 85319) zostały uwzględnione wszystkie koszty związane z funkcjonowaniem tej jednostki. Plan wydatków został zrealizowany w 99 %, co wiązało się z rozdysponowaniem 468.111,00 złotych. Największą pozycją okazały się wydatki osobowe wraz z pochodnymi (składki ZUS i FP). W dalszej kolejności OPS musiał ponieść inne wydatki, w tym opłaty za usługi pocztowe oraz konwój środków pieniężnych pomiędzy bankiem a siedzibą Ośrodka.

Zgodnie z ustawą o opiece społecznej na każde dwa tysiące mieszkańców w danej gminie, powinien być zatrudniony jeden pracownik socjalny. W Markach zameldowanych jest ponad 20.000 mieszkańców, co zobowiązuje nas do zatrudnienia 10 pracowników. W Ośrodku Pomocy Społecznej w Markach na stanowiskach pracowników socjalnych zatrudnionych jest tylko pięć osób. W ubiegłym roku został w istotnie zwiększony zakres zadań realizowanych przez jednostkę, co spowodowało konieczność zatrudnienia dodatkowej osoby. Decyzja ta była związana ze zmianą systemu organizowania i finansowania usług opiekuńczych. Wzrost wydatków osobowych występujący w tym rozdziale jest rezultatem tej właśnie decyzji.

Planowana kwota 87.000,00 zł. w rozdziale Usługi Opiekuńcze (Rozdział 85328) została wykorzystana w 91,01 %. Po raz kolejny nastąpił spadek zrealizowanych w tym zakresie wydatków. W ubiegłym roku obniżono je o 20,43 % w stosunku do 2001 roku. Zarząd Miasta na wniosek Komisji Budżetowo-Gospodarczej podjął radykalne działania zmierzające do racjonalizacji tego rodzaju świadczenia. Dzięki tym działaniom z usług korzystają osoby naprawdę potrzebujące pomocy.

Decyzje te skutkowały także znacznymi oszczędnościami. Działania polegające na bieżącej weryfikacji wniosków o przyznanie usług opiekuńczych oraz monitoring usług już realizowanych pozwoliły na ograniczenie tego wydatku z kwoty 400.000,00 złotych w roku 1998 do 79.179,00 złotych w 2002 roku. Środki zaplanowane w tym rozdziale przeznaczone były na wynagrodzenia i pochodne od płac dla osób, które wykonują usługi opiekuńcze u ludzi samotnych i niepełnosprawnych.

W Rozdziale 85395 Pozostała Działalność zaplanowane i wykonane zostały wydatki związane z dożywianiem dzieci i młodzieży w mareckich szkołach podstawowych i gimnazjach. W 2002 roku na ten cel przeznaczono kwotę 174.361,00 złotych, z czego 135.661,00 złotych pochodziło wyłącznie z budżetu gminy. Urząd Wojewódzki dofinansował to zadanie, jednakże wysokość przekazanej kwoty była symboliczna w stosunku do poniesionych wydatków.

Podobnie jak w latach ubiegłych budżet państwa pokrył około 60 % wydatków działu opieka społeczna. W roku 2002 łączne wydatki na opiekę społeczną uległy zwiększeniu o 288.195,00 złotych tj. 15,31 %. Powodem zmiany było przede wszystkim opłacenie składek zdrowotnych oraz realizacja dożywiania dzieci w szkołach podstawowych.

UDZIAŁ DOTACJI I ŚRODKÓW WŁASNYCH GMINY W KOSZTACH FUNKCJONOWANIA OPIEKI SPOŁECZNEJ
(załącznik: wykres 7)

Edukacyjna opieka wychowawcza
(załącznik: tabela 40)

W Dziale 854 Edukacyjna Opieka Wychowawcza umieszczono wydatki związane z utrzymaniem świetlic (Rozdział 85401), trzech przedszkoli miejskich (Rozdział 85404), wypłatą stypendiów dla uczniów (Rozdział 85415) oraz wypłatą świadczeń emerytalnych dla byłych nauczycieli (Rozdział 85495). Udział wydatków tego działu w łącznej kwocie utrzymuje się od lat na podobnym poziomie, przy czym w 2002 roku nieznacznie wzrósł z 5,40% do 5,75 %. Zjawisko to zostało spowodowane wzrostem kosztów utrzymania przedszkoli o 61.082,00 złotych. Przedszkolne placówki oświatowe zrealizowały swoje plany finansowe zgodnie z poniższym zestawieniem.
(załącznik tabela 41)

W 2002 roku zostały przeprowadzone prace remontowe w przedszkolach, na które została wydana kwota 85.550,0 złotych i był to wzrost w stosunku do roku poprzedniego o 17%. Do najważniejszych zrealizowanych zadań należy zaliczyć: remont kuchni w Przedszkolu Miejskim nr 1 (24 299,45 złotych), remont łazienki dla personelu (9 448,57 złotych) oraz wykonanie szafek w Przedszkolu Miejskim Nr 2 a przede wszystkim remont dachu w Przedszkolu Miejskim Nr 3 (101 968,80 złotych z czego 58.206,00 złotych zostanie zapłacone w 2003 roku)

Gospodarka komunalna i ochrona środowiska
(załącznik: tabela 42)

W ramach Działu 900 Gospodarka komunalna wydatkowano kwotę 1.754.319,00 złotych, co stanowiło 93,54 % planu. W 2002 roku nastąpił wzrost wydatków tego działu o 16,42 %, tj. o 247.415,00 złotych. Zwiększył się również udział w łącznych wydatkach z 4,72 % do 6,07 %.

W Rozdziale 90003 Oczyszczanie miast i wsi nastąpił bardzo radykalny wzrost wydatków. Zostało to spowodowane długą i śnieżną zimą, która pociągnęła za sobą dodatkowe koszty związane z odśnieżaniem oraz utrzymaniem dróg. Zadania te pochłonęły 164.639,00 złotych i były wyższe niż w roku 2001 o 44,28%. Najważniejsze wydatki poniesionych w 2002 roku zostały zaprezentowane w poniższym zestawieniu.
(załącznik: tabela 43)

W Rozdziale 90004 Utrzymanie zielenie w mieście wydano kwotę 35.742,00 złotych, z której najpoważniejsza część została przeznaczona na wycinkę i karczowanie drzew. Firma, która wygrała przetarg wykonała tę usługę za kwotę 20 615,00 złotych.

Najwięcej wydatków w tym dziale ponoszonych jest na oświetlenie miasta oraz prace remontowe i inwestycyjne w tym zakresie (Rozdział 90015). W 2002 roku Rada Miasta przeznaczyła bardzo duże środki na poprawę stanu oświetlenia miasta. W efekcie na wielu mareckich ulicach pojawiło się oświetlenie, w innych miejscach stare energochłonne lampy zostały zastąpione nowoczesnymi energooszczędnymi. Nasze ulice stały się bezpieczniejsze
a w przyszłości powinniśmy zaoszczędzić na wydatkach na energię elektryczną.

W 2002 roku łączne wydatki działu 900 wyniosły 1.009.821,00 złotych. W stosunku do 2001 roku były one wyższe o 97,50 %, a ich udział w ogólnych wydatkach zwiększył się z 1,60% do 3,49%. Plan wydatków został wykonany w 91,0%.
Na terenie naszego miasta funkcjonuje oświetlenie na drogach, których nie jesteśmy zarządcą. Są to drogi krajowe, wojewódzkie i powiatowe. W związku z tym na mocy obowiązujących przepisów urząd wojewódzki refunduje nam koszty energii elektrycznej i konserwacji tych urządzeń. Napływające zawsze z opóźnieniem powyższe środki są bardzo istotnym elementem bilansowania wydatków z tego zakresu. W ubiegłym roku udało się nam uzyskać dotację w wysokości 325.000,00 złotych, która zamknęła rozliczenia z 2001 roku oraz 11 miesięcy 2002 roku. W poniższym zestawieniu prezentujemy niektóre wydatki bieżące zrealizowane w poprzednim roku.
(załącznik: tabela 44)

ZESTAWIENIE ZADAŃ INWESTYCYJNYCH ZREALIZOWANYCH W 2002 ROKU W ZAKRESIE OŚWIETLENIA ULIC
(załącznik: tabela 45

W związku z wichurą, jaka miała miejsce na Mazurach w okresie letnim, Gmina Marki zgodnie z wolą Rady Miasta wyrażoną w formie uchwały przekazała kwotę 10.000,00 złotych Gminie Pisz, z przeznaczeniem na usuwanie skutków klęski żywiołowej (Rozdział 90078).

Rozdział 90095 Pozostała Działalność dotyczy wydatków przeznaczonych na realizację całego szeregu zadań istotnych zakresu zaopatrzenia istotnych wodę oraz kanalizacji deszczowej istotnych sanitarnej. Do drobniejszych obowiązków gminy sfinansowanych ze środków tego działu należy choćby bieżąca konserwacja zdrojów ulicznych.
Wszystkie poniesione wydatki w tym dziale wyniosły 534.117,00 złotych i były niższe od analogicznych z 2001 roku o 38,76 %.

Największe znaczenie dla przyszłości miasta mają wydatki inwestycyjne przeznaczone na przygotowanie budowy sieci kanalizacyjnej. W zakresie rzeczowym wykonanych prac znajdziemy głównie projekty techniczne oraz wykonanie odwodnienia ul. Szkolnej. Zakres zadań inwestycyjnych rozdziału 90095 prezentuje poniższe zestawienie.

ZADANIA INWESTYCYJNE REALIZOWANE W 2002 ROKU
(załącznik: tabela 46)

Kultura i ochrona dziedzictwa narodowego
(załącznik: tabela 47)

Ustawy ustrojowe oraz ustawa o finansach publicznych przyznały jednostkom samorządu terytorialnego prawo tworzenia i wyboru form organizacyjno-prawnych do wykonywania ich zadań. Wybór formy realizacji zadania przesądza także o sposobie jego finansowania środkami publicznymi, w tym o obowiązku lub prawie przekazania dotacji. Zadania jednostek samorządu terytorialnego mogą być realizowane zarówno przez własne jednostki organizacyjne działające jako formy organizacyjno-prawne jednostek sektora finansów publicznych, instytucje kultury lub samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej.

W naszym mieście funkcjonują dwie instytucje kultury: Marecki Ośrodek Kultury (Rozdział 92109) i Biblioteka Publiczna Miasta Marki (Rozdział 92116). Podstawowym źródłem finansowania ich działalności są dotacje z budżetu miasta. Informacje dotyczące wydatków Mareckiego Ośrodka Kultury oraz Biblioteki Publicznej Miasta Marki przedstawia poniższa tabela.
(załącznik: tabela 48)

W ubiegłym roku analogicznie do lat poprzednich organizowane były różne imprezy kulturalne oraz w okresie przedwakacyjnym festyn miejski (Rozdział 92195). Większość tego rodzaju przedsięwzięć przeprowadzona była przy czynnym zaangażowaniu mareckich instytucji kultury, jednostek oświatowych oraz pracowników urzędu miasta.

Kultura fizyczna i sport
(załącznik: tabela 49)

W dziale 926 umieszczono wydatki dotyczące finansowania kultury fizycznej i sportu w mieście. Podstawowe zadania zrealizowane w tym zakresie zostały wykonane przez instytucje zewnętrzne. Dotację otrzymało Mareckie Towarzystwo Sportowe „MARCOVIA 2000” w wysokości 250.000,00 złotych, stowarzyszenie Uczniowski Klub Sportowy „Struga” w wysokości 19.500,00 złotych oraz Związek Harcerstwa Polskiego w wysokości 4.000,00 złotych. Przekazanie środków nastąpiło na zasadach określonych w ustawie o finansach publicznych z budżetu gminy w formie dotacji. Stowarzyszenia rozliczyły wykorzystanie otrzymanych środków zgodnie z zawartymi umowami.
Zorganizowane zostały również imprezy sportowe w zakresie współzawodnictwa między szkołami (Rozdział 92695), na które przeznaczono kwotę 23.162,00 złotych.


KREDYTY I ZOBOWIĄZANIA

Realizacja poważnych przedsięwzięć inwestycyjnych wymaga wyasygnowania z budżetu gminy w krótkim czasie poważnych środków finansowych. Jest to niemożliwe z uwagi na konieczność utrzymania płynności finansowej gminy. W budżecie gminy znajduje się cały katalog stałych wydatków, które ponoszone są na bieżące utrzymanie wszystkich instytucji działających na terenie miasta. Możliwość ograniczenia lub przesunięcia w czasie tych wydatków jest bardzo ograniczona. Zwłaszcza w sytuacji, gdy samorządy terytorialne obarczane są z roku
na rok nowymi obowiązkami, na wykonywanie, których nie są przekazywane dostateczne środki.

Rada Miasta Marki w ubiegłym roku przyjęła stanowisko upoważniające Zarząd Miasta
do sfinansowania części zadań inwestycyjnych z kredytu bankowego. Wiele argumentów przemawiało za podjęciem tej decyzji. Była ona słuszna w kontekście ogromnego zapotrzebowania mieszkańców na wszystkie wykonane w ubiegłym roku inwestycje. Za zaciągnięciem kredytu przemawiała analiza rynku, z której wynikało, iż właśnie w tym czasie można liczyć na bardzo korzystne z punktu widzenia inwestora oferty wykonania robót zgłoszone w trakcie przetargów. Wreszcie nie budziło wątpliwości, iż w najbliższych latach należy się liczyć ze stale zmniejszającą się
ceną kredytu.

Ogłoszony przetarg na udzielenie kredytu został rozstrzygnięty w październiku 2002 roku. Podobnie jak w pozostałych tego typu przypadkach zaproponowano nam bardzo korzystne warunki, oczywiście w porównaniu do dostępnych na rynku kredytów komercyjnych.

Zgodnie z Art. 114. ustawy o finansach publicznych łączna kwota długu jednostki samorządu terytorialnego na koniec roku budżetowego nie może przekraczać 60% dochodów tej jednostki w tym roku budżetowym. W roku ubiegłym limit zadłużenia został wykorzystany zaledwie w 16 %. Drugie ograniczenie wprowadzone przez ustawodawcę dotyczy kwoty przypadającej do spłaty w danym roku budżetowym z tytułu rat kredytów i pożyczek wraz z należnymi w danym roku odsetkami od tych kredytów i pożyczek. Limit określono na poziomie 15% planowanych na dany rok budżetowy dochodów jednostki samorządu terytorialnego.

W przypadku Gminy Marki w 2002 roku obciążenie z tego tytułu wyniosło tylko 6,1 %.
Wskazane dane pokazują, że władze miasta korzystały z finansowania zewnętrznego, z zachowaniem dużej ostrożności.

W poniższej tabeli dokonano zestawienia wszystkich zaciągniętych kredytów i pożyczek z podziałem na kwoty przypadające w danym roku do spłacenia oraz stany zadłużenia na zakończenie kolejnych lat.

DOCHODY GMINY ORAZ POZIOM ZADŁUŻENIA W LATACH 2001 – 2002
(załącznik: wykres 8)

ZESTAWIENIE KREDYTÓW I POŻYCZEK ZACIĄGNIĘTYCH
(załącznik: tabela 50; 51)

Z analizy materiałów przedstawionych w sprawozdaniu wynika, że pomimo podjętych starań nie udało się w pełni zrealizować zaplanowanych dochodów. Złożyły się na to przyczyny zewnętrzne niezależne od decyzji władz gminy, związane bezpośrednio z sytuacją gospodarczą kraju. Pochodną tych zjawisk był brak możliwości uregulowania wszystkich zobowiązań zaciągniętych przez gminę. W 2002 roku nie zapłaciliśmy wykonawcom robót budowlanych, dostawcom oraz wykonawcom usług kwoty 825.904,00 złotych.

Największe zobowiązanie powstało w zakresie płatności za wybudowane odcinki sieci wodociągowej. Zawarte w tym zakresie umowy pozwalają na zapłatę 361.961,00 złotych w roku 2003. Kolejne zobowiązanie w wysokości 179.623,00 złotych wynika z umowy na budowę budynków komunalnych przy ul. Lisa Kuli. Pozostałe nieuregulowane płatności opiewały na znacznie niższe kwoty, z których największe dotyczyły remontów budynków komunalnych (30.182,00 złotych), usług komunalnych w zakresie utrzymania tych budynków (38.672,00 złotych), zakupu gruntu pod budowę dróg (94.590,00 złotych), zakupu różnego rodzaju usług w urzędzie miasta (16.835,00 złotych) oraz w szkołach (20.991,00 złotych). Powstałe zobowiązania w znakomitej większości zostały uregulowane w pierwszych tygodniach 2003 roku.

ZESTAWIENIE ZOBOWIĄZAŃ WYMAGALNYCH WG STANU NA 31 GRUDNIA 2002 ROKU
(załącznik: tabela 52)



Pełny tekst sprawozdania wraz z załącznikami - 442kB

Pliki do pobrania:
     ikonka   sprawozdanie.zip

Biuletyn Informacji Publicznej Miasta Marki redaguje: Michał Kołbuk
tel. (22) 781-10-03 wew. 950, e-mail: bip@marki.pl
Osoba odpowiedzialna za treść: Sławomir Koc
Data modyfikacji: 2004/01/20 12:56:19
Redaktor: Antoni Widomski

realizacja informatyczna: logo ornak